برتولد اشپولر ( مترجم : جواد فلاطورى )

37

تاريخ ايران در قرون نخستين اسلامى ( فارسي )

بازسازى بسيارى از مناطق و عموما در مجاورت مناطق ويران‌شده ، صورت مىگرفته است ، به‌طورىكه اغلب ، ويرانه‌هاى محل قديم و محل اسكان جديد ، همسايهء يكديگر مىشدند . « 159 » بدين گونه محل قديم ( همان گونه كه هميشه در اين طور موارد پيش مىآيد ) به طور وسيعى در جهت تأمين مصالح ساختمانى بناهاى جديد به كار گرفته مىشده است . چنين بود كه اميران و حاكمان ، كه به‌عنوان سازندگان بزرگ بناها معروف بوده‌اند « 160 » - درحالىكه طبيعتا شهرت شخصى آنان نيز در اين ميان نقشى بازى مىكرده است « 161 » - با داشتن چنين اهدافى ، خود را در نقل و انتقال آثار قديمى سهيم كردند ، و اگر نسلهاى بعدى نيز اين راه را ادامه نمىدادند ، بر روى زمين چيز زيادى باقى نمىماند : باستان‌شناسى در اينجا هنوز زمينهء وسيعى براى تحقيق دارد . حد اقل حفاريهاى اندكى كه تاكنون در خوارزم ، « 162 » مرو « 163 » و افراسياب / نيشاپور از قرون نخستين اسلامى انجام شده است ، اين

--> - حسينى / براون 9 . - تجديد بنا توسط ايرانيان : پنا ( ه ) خسرو نزديك شيراز توسط پنا ( ه ) خسرو ، پسر عضد الدولة ، ( صنعتگران را در اين شهر سكونت داد ) : مقدسى : احسن التقاسيم ، ص 431 ؛ ياقوت ، ج 7 ، ص 236 و بعد ؛ Rud . 68 - Mez 390 رى توسط طغرل بيگ سلجوقى 4 - 433 ه / 43 - 1042 م : ابن اثير : الكامل ، ج 9 ، ص 75 . ( 159 ) . چنان كه در رى اين‌چنين بود : طبرى : تاريخ الرسل و الملوك ، 1 ، ص 2655 ، و در طوس : ابن خلكان / چاپ ووستنفلد ، ج 1 ، ص 50 - دسلن ج 1 ، ص 41 . ( 160 ) . در حدود سال 148 ه / 765 م در طبرستان : ابن اسفنديار : تاريخ طبرستان ، ص 124 و بعد ليث بن اشعث حاكم در سيستان ، ص 819 - 815 : تاريخ سيستان : ص 176 ؛ عضد الدولة : مقدسى : احسن التقاسيم : ص 449 ؛ زركوب : شيرازنامه ، ص 33 ؛ ملكشاه : راوندى : راحة الصدور ، ص 132 ؛ ; Urada / Turk . II 243 اتابكى در فارس در قرن ششم هجرى قمرى / دوازدهم ميلادى : بلخى XIII . ( 161 ) . محى الدين : 164 ( حاكم جديد كرمان در سال 559 ه / 1164 م از جانب وزيرش دعوت مىشود كه يك مدرسه و نيز مقبرهء پدرش را بسازد ، ( « يا به عبارتى مىبايستى برايش انجام دهد » ) . - در سال 433 ه / 1042 م محمود غزنوى در محلى كه بر عموى خود محمّد ( قاتل پدرش ) پيروز شد ، فتح‌آباد را ساخت : ابن اثير : الكامل ، ج 9 ، ص 168 . ( 162 ) . 183 f . - Tolstov , chor . ; Tolstov , civ . 240 ff . ( مانند پاورقى 2 ص 298 جلد اول : كتاب حاضر ) Terenozkin . ( 162 ) ( 163 ) . رجوع كنيد به : Zukovskij ( wie Anm 1 )